Temat_6.doc

(151 KB) Pobierz
Kierunek - ADMINISTRACJA

Kierunek – ADMINISTRACJA rok I

Przedmiot 25: Podstawy psychologii

 

 

Temat 6: Patologie w organizacji – przyczyny i zapobieganie

 

Realizujący przedmiot (Instytut Organizacji i Zarządzania):

dr   Agnieszka Szołtek tel. (89) 621 5745

mgr Izabela Wiciak tel. (89) 621 5236

mgr Anna Królikowska tel. (89) 621 5309

mgr Agnieszka Bonus-Dzięgo tel. (89) 621 5909

mgr Anna Zubrzycka tel. (89) 621 5895

 

 

Zagadnienia do realizacji:

 

1)     Mobbing.

2)     Wypalenie zawodowe.

3)     Uzależnienia

 

 

 

WYPALENIE ZAWODOWE

 

ü     Jest pochodną nadmiernych obciążeń w pracy, braku możliwości kontroli i podejmowania decyzji, co do pełnionych funkcji, niedostatecznego wynagrodzenia, doświadczania konfliktów wartości. U policjantów do tego dochodzi udział w różnego rodzaju sytuacjach kryzysowych (skrajnie urazowych): - okaleczenie lub śmierć kolegi, zagrożenie własnego życia lub zdrowia, konfrontacja z cierpieniem, śmiercią (zwłaszcza, gdy ofiarami są dzieci), podejmowanie działań służbowych związanych z pracą operacyjną czy dochodzeniowo-śledczą

 

ü     Jest jedną z wielu możliwych reakcji organizmu na chroniczny stres związany z pracą w zawodach społecznych, gdzie jest ciągły kontakt z ludźmi i zaangażowanie emocjonalne w ich problemy

 

ü     Gdy osoby zaangażowane w swoją pracę tracą motywację do działania

 

ü     Zespół fizycznego i emocjonalnego wyczerpania, którego rezultatem są rozwój negatywnej samooceny i negatywnego nastawienia do pracy oraz spadek zainteresowania problemami klientów – wg Ch. Maslasch

 

 

ü     Stan wyczerpania jednostki spowodowany nadmiernymi zadaniami stawianymi jej przez fizyczne lub społeczne środowisko - wg H.J. Freudenbergera

 

 

Przyczyny wypalenia zawodowego:

Indywidualne:

-   nadmierne zaangażowanie w pracę,

-   intensywna praca,

-   poczucie bycia niezastąpionym,

-   brak zaufania do współpracowników,

-   wysokie aspiracje przy trudnych i obciążających zadaniach,

-   idealistyczne podejście do pracy.

Zawodowe:

-   wysokie wymagania,

-   krótki czas na wykonanie zadań,

-   duża odpowiedzialność,

-   złe relacje interpersonalne,

-   małe możliwości awansu,

-   brak gratyfikacji,

-   efekty nieadekwatne do włożonych wysiłków.

 

Najczęstsze symptomy wypalenia zawodowego:

-   stałe zmęczenie,

-   złość, zniecierpliwienie, irytacja,

-   uczucie emocjonalnej i duchowej pustki,

-   poczucie przytłoczenia,

-   niechęć do kontaktów z ludźmi, zamykanie się w sobie,

-   brak empatii,

-   trudności w rozpoczynaniu i kończeniu zadań,

-   trudności z porannym wstawaniem i pójściem do pracy,

-   nieobecności w pracy,

-   depresja,

-   pobudzenie,

-   problemy ze spaniem,

-   nadużywanie alkoholu, tytoniu, leków i innych używek.

 

 

 

Omówienie Trójwymiarowej Teorii Wypalenia Ch. Maslasch

 

Na początku pojawiają się objawy wyczerpania emocjonalnego, następnie zachowania prowadzące do depersonalizacji klientów i w końcu poczucie braku dokonań osobistych. Te wymiary nie muszą jednak po sobie kolejno następować. Mogą się wzajemnie przenikać.

 

 

 

WYCZERPANIE EMOCJONALNE

 

Charakteryzuje się poczuciem nadmiernego zmęczenia i wyczerpania emocjonalnego. Brak naturalnej energii i zapału do działania. Objawia się zniechęceniem do pracy, coraz mniejszym zainteresowaniem sprawami zawodowymi, obniżoną aktywnością, pesymizmem, brakiem radości z życia, stałym napięciem psychofizycznym, drażliwością, impulsywnością, ale także zmianami psychosomatycznymi: bóle głowy, chroniczne zmęczenie, zaburzenia gastryczne, częste przeziębienia.



 

 

 

DEPERSONALIZACJA

 

Charakteryzuje się negatywnym, cynicznym i nadmiernym dystansowaniem się w kontaktach z innymi. Związana jest z obojętnością wobec problemów klienta, powierzchownością, skróceniem czasu i sformalizowaniem kontaktów. Za niepowodzenia w pracy obwiniany jest klient np. poprzez: stosowanie epitetów, skracanie czasu kontaktu, traktowanie jako kolejnej sprawy czy przypadku. Symboliczne odebranie człowiekowi człowieczeństwa i traktowanie go jako „przypadku” pozwala na mniejsze zaangażowanie w relacje z drugim człowiekiem i może być to świadomą lub nieuświadomioną formą ochrony siebie przed dalszym eksploatowaniem własnych zasobów emocjonalnych. Często z bezosobową, negatywna postawą wobec petenta, kolegi czy podwładnego współwystępuje przekonanie, iż osoba ta zasługuje na podobny los i nie jest godna lepszego traktowania.



 

 

 

OBNIŻONE ZADOWOLENIE Z OSIĄGNIĘĆ ZAWODOWYCH

             

              To inaczej brak poczucia osobistych osiągnięć. Znajduje ono wyraz w spadku poczucia własnej kompetencji i wydajności pracy. Występuje przeświadczenie o swojej niekompetencji i braku kontroli nad sprawami zawodowymi. Objawia się to trudnościami w koncentracji na zadaniu i opanowaniu emocji. Niezadowolenie z osiągnięć w pracy, z siebie i niechęć do wykonywania pracy. Występujący stan poczucia bezsensu i postawa rezygnacji powoduje dalszy wzrost poczucia nieadekwatności i niekompetencji.

 

              Pracownik, który czuje się zmęczony, mniej angażuje się w realizację zadań zawodowych, jego praca coraz częściej oceniana jest negatywnie, sam również nie jest zadowolony z jej efektów, poszukuje źródeł takiego stanu rzeczy i bardzo często uznaje, że brakuje mu kompetencji, wiedzy, umiejętności, aby radzić sobie z trudnymi sytuacjami w pracy, a nawet by wykonywać swój zawód i z przerażeniem myśli o kolejnym dniu, w którym musi udać się do pracy.

 

Jak radzić sobie z wypalaniem zawodowym?

·      Podejmuj pracę zgodnie ze zdobytą wiedzą, umiejętnościami, kwalifikacjami

·      Zainteresuj się czymś innym niż praca (hobby)

·      Okresowo zmniejsz obciążenie pracą

·      Nabywaj umiejętności skutecznego radzenia sobie ze stresem, frustracją

·      Dokonuj adekwatnej samooceny i obiektywnej oceny rzeczywistości

·      Bądź asertywny – powiedz NIE, gdy nie chcesz angażować się w kolejne przedsięwzięcie

·      Utrzymuj bliskie relacje z innymi ludźmi

·      Skontaktuj się z profesjonalistą (psychologiem)

·      Odpocznij, wyjedź na urlop

·      Zmień pracę

 

Co może zrobić pracodawca, aby nie pojawiło się wypalenie zawodowe pracowników?

·      Powierzaj pracownikom zadania adekwatne do ich możliwości i kompetencji

·      Udzielaj obiektywnej i konstruktywnej oceny pracy

·      Stwarzaj możliwości uczenia się i rozwoju

·      Adekwatnie wynagradzaj

·      Dbaj o kulturę organizacyjną, w której cenione są pozytywne relacje interpersonalne

·      Dbaj o przestrzeganie etyki zawodowej

Sam uczestnicz i zachęcaj swoich podwładnych do uczestniczenia w treningach z zakresu umiejętności interpersonalnych, komunikacji, rozwiązywania konfliktów

 

 

 

 

MOBBING

 

 

Za mobbing uważa się proces przemoc i nękania psychicznego pracownika trwający nie krócej niż sześć miesięcy, stosowany systematycznie, przynajmniej raz w tygodniu, godzący w godność i osobowość człowieka, naruszający integralność psychiczną i fizyczną.

z ang. Mob –tłum, motłoch, tłuszcza, napadać na kogoś, zaczepiać, nagabywać, atakować.

 

 

Kodeks Pracy art. 94.3 § 2.

Mobbing oznacza działania lub zachowania dotyczące pracownika lub skierowane przeciwko pracownikowi, polegające na uporczywym i długotrwałym nękaniu i zastraszaniu pracownika, wywołujące u niego zaniżoną ocenę przydatności zawodowej, powodujące lub mające na celu poniżenie lub ośmieszenie pracownika, izolowanie go lub wyeliminowanie z zespołu pracowników.

Międzynarodowa Organizacja Pracy

Mobbing to obraźliwe zachowanie poprzez mściwe, okrutne, złośliwe lub upokarzające usiłowanie zaszkodzenia jednostce lub grupie pracowników (…), którzy stają się przedmiotem psychicznego dręczenia.
 

Narzędzia wykorzystywane w praktykach mobbingowych:

ü     Upokarzanie

ü     Szykany

ü     Intrygi

ü     Kłamstwa

ü     Plotki

ü     Oszczerstwa

ü     Izolowanie (także fizyczne)

ü     Bojkot

ü     Przydzielanie zadań uważanych za trudne i nieprzyjemne (lub odwrotnie – nieprzydzielanie żadnych zadań)

ü     Niedostarczanie informacji lub narzędzi niezbędnych do wykonania zadania

ü     Prowokowanie sytuacji ukazujących brak kompetencji lub ich niski poziom.

 

              Celem sprawcy jest zepsucie opinii ofiary i zaszkodzenie jej w sposób, który pozwoli wyeliminować ją z pozycji, jaką zajmuje lub zmusić do odejścia.

 

 

Metody zapobiegania i zwalczania mobbingu

ü     Ustanowienie polityki zapobiegania i zwalczania mobbingu

ü     Eliminowanie organizacyjnych błędów sprzyjających zjawisku

ü     Stworzenie procedur antymobbingowych i wyznaczenie „mężów zaufania” – osób pierwszego kontaktu

ü     Monitorowanie skali zjawiska

ü     Szkolenie kadry kierowniczej w zakresie rozwiązywania konfliktów i procedur antymobbingowych

ü     Działania informacyjne i szkolenia dla wszystkich pracowników

ü     Pomoc psychologiczna ofiarom i sprawcom

ü     Wczesna interwencja: stworzenie mechanizmu ochrony ofiar mobbingu przed znęcaniem się, a także przed stygmatyzacją osób, które się ujawniły jako ofiara mobbingu

ü     Umożliwianie po powrocie do pracy „rehabilitacji zawodowej” osobom, u których w następstwie mobbingu wystąpiły problemy zdrowotne, prowadzące do długotrwałych zwolnień.

 

 

Rodzaje mobbingu

 

ü     Poziomy tzn. „pracownik przeciw koledze”

ü     Pionowy tzn. „podwładny przeciw przełożonemu”

ü     Pochyły tzw. bossing tzn. „przełożony przeciw podwładnemu”, który może przybierać jedną z czterech postaci zachowań:

o       Przeciążanie obowiązkami

o       Nieustanne wytykanie błędów, pretensje, wymówki

o       Wydawanie sprzecznych poleceń

o       Ignorowanie, izolowanie.

 

Sprawcy mobbingu są to osoby:

·         wyolbrzymionym poczuciu własnej wartości,

§         Przeceniające własne umiejętności i wiedzę,

§         Pozbawione empatii,

§         Cechujące się nadmierną potrzebą podziwu i akceptacji społecznej,

§         Egoistyczne,

§         Autokratyczne,

§         Instrumentalnie traktujące innych ludzi,

§         Nie odczuwające wyrzutów sumienia z powodu wykorzystywania i poniżania innych,

§         Deprecjonujące i poniżające innych a przez to dowartościowują się,

§         Nie przyjmujące do wiadomości krytyki swoich działań,

§         Podstępne,

§         Tchórzliwe,

§         Zakłamane

§         Same udające ofiarę.

 

 

Kim są ofiary mobbingu pochyłego?

ü     Pracownicy nie potrafiący przeciwstawić się przełożonemu, mało asertywni, osoby o niskich kwalifikacjach i niskim poczuciu własnej wartości.

ü     Pracownicy ambitni i kreatywni, nietuzinkowi, wybijający się ponad przeciętność, wysoko wykształceni, pracoholicy, stanowiący zagrożenie dla przełożonych. Im zdolniejszy tym bardziej narażony na rozmaite formy mobbingu.

 

Koszty mobbingu

...

Zgłoś jeśli naruszono regulamin