Metody jakościowe w politologii i NoSM.
Metody jakościowe stosujemy, gdy celem jest zbadanie subiektywnych doświadczeń, interpretacji, wartości. Ważne jest znaczenie danego zjawiska. Wykorzystuje często podejście holistyczne(umiejscawianie zachowań respondentów w szerszym kontekście ich życia lub otoczenia).
Obserwacja uczestnicząca – badacz zanurza się w opisywanym otoczeniu społecznym, uczestniczy w życiu społecznym. Opiera się przy tym na relacjach długoterminowych.
Wywiady pogłębione – to rozmowy sterowane, gdzie z góry ustalona jest lista określonych tematów, na które informator może się szczegółowo wypowiedzieć wraz z własną interpretacją danego tematu. Tutaj rozmawia się z pojedynczym respondentem.
Wywiady zogniskowane – pogłębiona dyskusja z małą grupą na temat określonych kwestii, tu więc nast. interakcja między respondentami, którzy dyskutują i mogą się w pewnych kwestiach zgadzać a w innych nie. Dyskusje te są zapisywane bądź nagrywane i to się poddaje analizie.
Krytyka badań jakościowych: tendencyjność, subiektywizm, nie są porównawcze i powtarzalne,
Metody porównawcze pokazują podobieństwa bądź różnice między poszczególnymi przypadkami. Są sposobem na testowanie teorii.
Analiza decyzyjna to metoda badawcza, która bada procesy polityczne, za punkt wyjścia przyjmując decyzje polityczne a za cel zmienne, które spowodowały podjęcie decyzji.
Podejście systemowe to analiza rzeczywistości międzynarodowej z perspektywy całości, nazywanych systemami. Myślenie to polega na określeniu miejsca państw w strukturze sys., bo ta struktura warunkuje zachowania państw. Punktem wyjścia jest ogólny model systemu.
System to zorganizowana całość. Ta całość oddzielona jest od swojego otoczenia, wyraźnie wyodrębniona. Pozostaje w dynamicznych interakcjach ze swoim otoczeniem. Systemem społecznym będzie państwo, UE, NATO, ONZ itd.
Konwersja wewnątrz systemu to proces decyzyjny wew. systemu. Np. wyjście z systemu jest rodzajem decyzji. Otoczenie uruchamia proces decyzyjny, który jest wejściem do sys.
Jest wiele kryteriów konstruowania systemu międzynarodowego:
1. Biegunowość sys. międzynarodowego(struktura rozkładu siły, władzy w środow. międzynar.). Pojawiają się tu pytania: jak rozłożona jest ta siła? Czy system jest jedno, dwu, wielo a może zerobiegunowy?
Struktura biegunowości śm warunkuje zachowania państw, a więc w różnych syst. państwa różnie się zachowują.
Morton Kaplan stworzył koncepcję systemów:
1). System równowagi sił(z reguły syst. dwubiegunowy) jako system przeciwdziałania hegemonii jednego państwa. Wyróżnił przy tym 5 wariantów systemu dwubiegunowego:
· bardzo luźny system, rozpływający się
· luźny system
· system odprężenia
· system niestabilnych bloków
· ścisły system dwubiegunowy
2). System uniwersalny(powszechny pokój wokół instytucji międzynar.).
3). System hierarchiczny(jedno mocarstwo dominuje nad innymi, więc to system jednobiegunowy.
4). System niepełnej proliferacji broni jądrowej(broń jądrowa wyst. tutaj jako synonim siły w śm. Państwa ją posiadające są elementami o mocarstwowym statusie w strukturze systemu.
5). System pełnej proliferacji broni jądrowej.
M. Sułek: analiza systemowa; system to zbiór pewnych elementów wyodrębnionych z badanej rzeczywistości oraz powiązań(relacji) między nimi. Badanie systemowe polega na badaniu relacji między systemami. Systemy to pewne całości(to jest to podejście holistyczne), składające się z elementów(podsystemów).
Cechy badań poznawczych:
Otoczenie działa na system(oddziaływanie wejściowe) a potem system na otoczenie(oddziaływanie wyjściowe). Oddziaływania wejściowe są przekształcane w wyjściowe za pomocą procesów wewnętrznych.
Oddziaływanie między systemami to sprzężenie. Gdy jeden oddziałuje na drugi to sprzężenie proste, gdy dwa na siebie wzajemnie to sprzężenie zwrotne(takie występuje między państwami!). Sprzężenie zwrotne dodatnie wyst. gdy oba systemy wzmacniają się wzajemnie, bodziec i reakcja są od siebie silniejsze. Sprzężenie zwrotne ujemne wyst. gdy odpowiedź na bodziec jest odwrotnie proporcjonalna do użytej przez niego siły. Ma na celu stabilizację systemu, stąd opierają się na nim takie org. jak ONZ, MTK itp.
Systemy dzielimy na:
- empiryczne obiekty
- abstrakcyjne obiekty, czyli pojęcia. To wynik obserwacji i opisu rzeczywistości.
Rodzaje działań poznawczych:( proces)
- obserwacja
- konceptualizacja, wyróżnienie cech
- idealizacja, czyli określenie powiązań między tymi cechami
- konkretyzacja, czyli uwzględnienie cech obocznych w ramach tych powiązań
- weryfikacja, czyli logiczne i empiryczne sprawdzanie cech i powiązań między nimi
- preparacja, czyli działania praktyczne mające zaspokoić potrzeby społeczne
Podczas tego procesu tworzy się modele systemów, odwzorowujących istotne cechy.
Z.J.Pietraś: Analiza decyzyjna
Wyjaśnia zjawiska i procesy polityczne. Za jej twórców uważa się amerykanów z R. Syndera, choć procesami decyzyjnymi interesowano się już w starożytności, np. Tukidydes, dalej Machiavelli. Synder chciał analizować zachowania decydentów politycznych. Przedmiotem analizy decyzyjnej powinna być polityka zagraniczna państwa, a w jego imieniu działają decydenci polityczni.
Rodzaje sprzężeń zwrotnych w procesach decyzyjnych:
Aksjologiczne(ocena celu na realizację zadań)
Wewnętrzne(powiązanie działań ze społecznymi strukturami)
Zewnętrzne(interakcje między państwami)
Transnarodowe(między śro. Wew i zew, ale bez działań decydentów)
Decyzje polityczne kształtują:
Funkcje i cele systemów
Normy i wartości
Modele analizy decyzyjnej:
- politologiczny
- internacjologiczny
- transnarodowy
Fazy ewolucji politologii:
1). Eklektyzmu teoriopolitycznego(niezintegrowane nauki polityczne)
2). Heterogenizmu(nauki się integrują)
3). Autogenizmu(zintegrowana politologia)
Typy analizy decyzyjnej:
1). Kryterium kierunku rozumowania:
- indukcyjna(podejście empiryczne, pyta w jaki sposób podejmuje się decyzje; ale w obecnj rzeczywistości brak jest reguł rządzących decyzjami)
- dedukcyjna(zakłada racjonalność podejmowania decyzji,
- aksjologiczna
- czynnikowa(integruje powyższe podejścia)
2). Kryterium najważniejszego czynnika:
- psychologiczna
- mikrospołeczna
- organizacyjna
- matematyczna
- cybernetyczna
- kryzysowa
- makrospołeczna
Kategorie analizy decyzyjnej:
Sytuacja
Ośrodek
Proces
Decyzja polityczna
Implementacja polityczna(skutki rzeczywiste)
narayana