e.odt

                                                                                                   Beata Maj

                                                 Pedagogika Kwalifikacyjna

Scenariusz lekcji- Powstanie listopadowe -Gimnazjum

Cele ogólne;

–                      dalsza integracja zespołu klasowego.

–                      Przełamywanie barier psychologicznych związanych z wystąpieniami publicznymi

Cele szczegółowe;

Po zakończeniu lekcji uczeń:
- zna przyczyny wybuchu powstania listopadowego,
- rozumie wpływ wydarzeń w Europie na decyzję o wybuchu powstania,
- potrafi wskazać na planie Warszawy miejsca związane z wydarzeniami nocy z 29 na 30 listopada 1830 r.,
- ocenia postawę mieszkańców stolicy i generalicji wobec tych wydarzeń,
- charakteryzuje organizację władz powstańczych,
- zna przyczyny klęski dyktatury Józefa Chłopickiego
- charakteryzuje rolę, jaką odegrało Towarzystwo Patriotyczne w powstaniu,
- zna przyczyny wybuchu wojny polsko-rosyjskiej i dowódców wojsk polskich,
- potrafi lokalizować na mapie najważniejsze bitwy,
- zna pojęcia: detronizacja, dyktator, kunktator.

Plan wynikowy

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętności:
- wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,
- pracy z mapą i planem Warszawy,
- pracy z tekstami źródłowymi i materiałami ikonograficznymi,
- pracy w grupie,
- jasnego, poprawnego, przekonującego wypowiadania się,
- budowania własnej opinii i jej uzasadniania.

Metody pracy

–                      - praca w grupach,
- praca z tekstem źródłowym,
- praca z mapą i planem Warszawy,
- metaplan.

–                       

Środki dydaktyczne

-       
- Wiek XIX w źródłach. Wybór tekstów źródłowych, oprac. M. Sobańska-Bondaruk, S.B. Lenard,
- N. Davies, Boże igrzysko,
- J. Łojek, Kalendarz historyczny. Polemiczna historia Polski,
- K. Groniowski, J. Skowronek, Historia Polski 1795-1914,
- T. Łepkowski, Powstanie listopadowe,
- S. Kieniewicz, A. Zahorski, W. Zajewski, Trzy powstania narodowe, Warszawa 1992,
- M.M. Drozdowski, A. Zahorski, Historia Warszawy
- Encyklopedia Warszawy,
- T. Łepkowski, Piotr Wysocki,
- Kronika powstań polskich 1794-1944,
- Atlas historyczny Polski, PPW
- mapa ścienna - Dawne ziemie Rzeczypospolitej Polskiej w latach 1795-1864,
- W. Chybowski, Historia. Zeszyt do ćwiczeń na mapach konturowych, Warszawa 2002,
- film Noc Listopadowa, Nauka SA, Wideoteka MEN, Historia cz. IV,
- plany Warszawy.

Przebieg lekcji – czas lekcji 45 min, jedna jednostka lekcyjna

Faza wstępna;

1 sprawdzenie obecności. 2min

2 Wpisanie tematu do dziennika 1 min

Faza realizacji;

Uwaga:
Podczas zajęć wyświetlany będzie film edukacyjny, dlatego należy zapewnić sobie wcześniej dostęp do sprzętu audiowizualnego.

Po podaniu tematu lekcji nauczyciel proponuje uczniom pracę metodą metaplanu. Jej celem będzie odpowiedź na pytanie, dlaczego rządy carskie w Królestwie Polskim w latach 1815-1830 doprowadziły do wybuchu powstania. Nauczyciel dzieli uczniów na kilka grup i rozdaje im duże arkusze papieru ze schematem metaplanu. Oto propozycja rozwiązania metaplanu.

              PROBLEM

DLACZEGO NIE BYŁO TAK, JAK BYĆ POWINNO?
Car dążył do likwidacji autonomii Królestwa Polskiego.

WNIOSKI
Polacy będą upominać się o poszanowanie praw konstytucyjnych i wypełnienie obietnic przez cara.
Rozpoczną walkę o niepodległość.

Uczniowie wieszają na tablicy arkusze papieru z rozwiązanymi w grupach metaplanami. Nauczyciel krótko komentuje wykonaną pracę.

Czas przeznaczony na wykonanie tego zadania to 7min

Rozwinięcie

Nauczyciel zadaje pytania dotyczące wydarzeń międzynarodowych w 1830 roku. Pyta o cele istnienia Świętego Przymierza i wynikającej z nich możliwej reakcji Rosji na rewolucje lipcową we Francji i powstanie w Belgii. Następnie nauczyciel wyświetla uczniom krótki film dydaktyczny Noc Listopadowa, Nauka SA, Wideoteka MEN, Historia cz. IV.

Przed rozpoczęciem projekcji wszyscy uczniowie dostają odbity na ksero fragment planu Warszawy, na którym w trakcie projekcji zaznaczają miejsca związane z wydarzeniami nocy listopadowej. Po obejrzeniu filmu uczniowie dokonują rekonstrukcji wydarzeń nocy z 29 na 30 listopada 1830 roku, oceniają także postawę mieszkańców Warszawy i generalicji Królestwa Polskiego wobec wybuchu powstania.

Następnie nauczyciel informuje uczniów o kolejnych etapach organizowania się władz powstańczych - powołanie rządu tymczasowego, dyktatura gen. Józefa Chłopickiego, zwołanie sejmu, powołanie Rządu Narodowego.

Nauczyciel poleca uczniom przeczytanie tekstu źródłowego "Uchwała sejmu o detronizacji Mikołaja I" Uczniowie pod kierunkiem nauczyciela dokonują analizy tego tekstu, dając odpowiedź na pytania:
W jaki sposób uzasadniony był akt detronizacji?
Dlaczego książę Adam Jerzy Czartoryski podpisując ten dokument powiedział "Zgubiliście Polskę"?
Jakie skutki prawne dla stosunków z Rosją miał akt detronizacji?

Przebieg wojny polsko-rosyjskiej krótko przedstawia nauczyciel, wskazując na mapie miejsca bitew i ruchy wojsk polskich i rosyjskich.

Podsumowanie

Nauczyciel podkreśla bohaterstwo polskich żołnierzy, talent strategiczny generała Ignacego Prądzyńskiego, trudną sytuacją wojsk rosyjskich wywołaną epidemią cholery, nastroje patriotyczne wśród mieszkańców Warszawy, różnice zdań wśród polityków, opieszałość dowódców. Zaznacza, że o dalszych losach powstania uczniowie będą dyskutować na następnej lekcji.

Praca domowa

Uczniowie na podstawie wiedzy wyniesionej z lekcji oraz informacji zamieszczonych w podręczniku  wypełniają następującą tabelę:

Uczniowie otrzymują także polecenie, by miejsca bitew zaznaczyć na mapce konturowej "Królestwo Polskie w latach 1815-1846" .Każdy z uczniów otrzymuje ksero tekstu

załącznik

Uchwała sejmu o detronizacji Mikołaja I, 25 stycznia 1831 r.

Najświętsze i najuroczystsze umowy o tyle tylko są nienaruszalne, o ile wiernie są dotrzymywane przez obie strony. Długie cierpienia nasze znane są całemu światu. Przysięgą poręczone przez dwu panujących, a pogwałcone tylekroć swobody - nawzajem i naród polski od wierności wobec dzisiejszego panującego uwalniają. Wyrzeczone na koniec przez samego Mikołaja słowa, że pierwszy ze strony naszej wystrzał stanie się na zawsze hasłem zatracenia Polski, odejmując nam wszelką nadzieję sprostowania naszych krzywd, nie zostawiają jak rozpacz szlachetną.
Naród zatem polski, na sejmie zebrany, oświadcza: iż jest niepodległym ludem i że ma prawo temu koronę polską oddać, którego godnym jej uzna, po którym z pewnością będzie się mógł spodziewać, iż mu zaprzysiężonej wiary i zaprzysiężonych swobód święcie i bez uszczerbku dochowa.

Cyt. za: B. Gebert, G. Gebertowa, Wypisy historyczne z dziejów ojczystych, Lwów 1928, s. 176.

        Schemat  obrazujący aranżacje sali podczas lekcji

1 Uczniowie w pierwszej fazie lekcji pracują w grupach,otrzymują arkusz papieru, na którym mają przedstawić efekt pracy w grupie na temat wskazany przez nauczyciela -Dlaczego rządy carskie w Królestwie Polskim w latach 1815-1830 doprowadziły do wybuchu powstania.

•                      Uczniowie podzieleni na grupy kilku osobowe

•                      pracują wspólnie w grupach

•                      forma pracy oparta o metaplan

Po zakończeniu pracy grupowej

1.                 metaplany poszczególnej grupy są widoczne dla pozostałych grup

2.                 omawiane są przez nauczyciela, uwzględniając uwagi uczniów

Praca  w grupach przez całą godzinę lekcyjną

                   Rozplanowanie czasu 45min;

•                     czynności organizacyjne 3min

•                     praca w grupach - metaplan 6,7min

•                     projekcja filmu-15 min

•                     omówienie i podsumowanie 15min

•                     zadanie pracy domowej,rozdanie materiałów 5min

1.                 Nauczyciel podczas pracy uczniów może poruszać się  między grupami i odpowiadać na pytania, jeśli takowe są jak również udzielać ewentualnych wskazówek lub naprowadzać,ale nie dawać gotowych odpowiedzi

2.               Uczniowie wykazują się znajomością wiedzy i interpretacji środków dydaktycznych jakie zostały użyte podczas lekcji.

3.               Uczniowie nie są ograniczani przez nauczyciela co do swobodnej interpretacji i własnych pomysłów. Nauczyciel nie krytykuje ani nie ocenia pomysłów w momencie ich powstawania.

4.               Uwagi,wnioski i ewentualne nieścisłości są prostowane i przekazywane uczniom pod koniec lekcji, w jej podsumowaniu

                   Lekcja ma na celu:

•                    ćwiczenie umiejętności czytania ze zrozumieniem;

•                    grupowanie informacji;

•                    wyciąganie wniosków i argumentowanie;

•                    myślenie przyczynowo-skutkowe;

•                    aktywne słuchanie;

•                    analiza źródła ikonograficznego

                   Ocena pracy na lekcji

Jak oceniasz swoją pracę na lekcji?  Podkreśl wybraną odpowiedź.

1.                 Po zakończeniu lekcji nauczyciel rozdaje uczniom karteczki z tabelką do wypełnienia w domu

                   Praca domowa:

Otocz pętlą 10 wyrazów, które wystąpiły na lekcji o powstaniu listopadowym