Leasing - praca.doc

2.3.1.        Kredyt bankowy a pożyczka

Kredyt bankowy jest to umowa zawarta w formie pisemnej pomiędzy bankiem,       a kredytobiorcą. Bank zobowiązuje się udostępnić określoną kwotę na określony cel oraz czas a kredytobiorca zobowiązuje się wykorzystać kredyt zgodnie z jego przeznaczeniem oraz zwrócić pobrana kwotę wraz z należnym bankowi wynagrodzeniem
w postaci prowizji i odsetek[1].

Zarówno kredyt, jak i pożyczka odgrywają w polityce finansowej małego przedsiębiorstwa istotną, chociaż zróżnicowaną rolę. Te różnice determinuje wielkość przedsiębiorstwa, faza rozwoju, potencjał ekonomiczny oraz historia przedsiębiorstwa. O ile pożyczka, ze względu na mało sformalizowane procedury otrzymania jest raczej wykorzystywana przez mikroprzedsiębiorstwo, o tyle kredyt jest źródłem finansowania dostępnym większym przedsiębiorstwom (zob. tab. 5)[2].

Pożyczka to zaś kwota pożyczona przez przedsiębiorstwo lub osobę, spłacana zgodnie z ustalonym harmonogramem i uzgodnioną stopą procentową, zazwyczaj 
w regularnych ratach przez okres kilku lat. Kwota kapitału pożyczkowego może być też spłacona jednorazowo[3].

Tabela 5. Kredyt a pożyczka

Źródło: K. Safin (red.), Zarządzanie małym i średnim przedsiębiorstwem, Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im. Oskara Langego we Wrocławiu, Wrocław 2008, s. 124.

Jest wiele przyczyn ograniczonego dostępu małych i średnich przedsiębiorstw do kredytów bankowych. Wynikają one najczęściej z następujących cech charakteryzujących te firmy[4]:

−     odsetek firm, które potrafią przetrwać 18 miesięcy, szacuje się na 50%;

−     MSP występują wobec banków oraz innych instytucji jako obcy, nieznani i bez przeszłości gospodarczej. Na ogół są to firmy bardzo młode, bez dorobku
i znacznych osiągnięć;

−     niezależnie od swojej dotychczasowej działalności mają trudności w efektownym i efektywnym zaprezentowaniu się wobec instytucji finansowych;

−     brak osobowości prawnej;

−     mali przedsiębiorcy zwykle nie są w stanie przeprowadzić jasnej analizy rozwoju swojego przedsięwzięcia;

−     małe przedsiębiorstwa zwykle nie sporządzają pełnych sprawozdań finansowych, nawet w uproszczonym układzie;

−     nie dają odpowiednich gwarancji spłaty zaciągniętego kredytu, w związku
z czym banki odmawiają udzielania kredytu często nawet bez badania treści przedłożonego projektu;

−     przedsiębiorstwa rozpoczynające działalność mają nieustabilizowaną sytuację na rynku, niską rentowność lub generują straty;

−     mają trudności z utrzymaniem płynności finansowej;

−     odsetki od udzielonego kredytu są zawsze wyższe aniżeli obciążenia dotyczące przedsiębiorstw większych, mających wysokie obroty;

−     większość MSP ma niską wiarygodność kredytową;

−     wiele małych i średnich przedsiębiorstw potrzebuje pożyczek małych i krótkoterminowych w celu zasilenia kapitału obrotowego, a więc pożyczek o niskiej rentowności i trudniejszych do zabezpieczenia.

Najczęściej wykorzystywaną formą kredytu bankowego jest kredyt konsumpcyjny, również na rachunku osobistym, którego rzeczywiste przeznaczenie często jest różne od deklarowanego. Co więcej, bank często sam proponuje taki sposób finansowania działalności gospodarczej, zwłaszcza w przypadku prowadzenia przez przedsiębiorcę uproszczonej księgowości i możliwości występowania problemów z rzetelną oceną sytuacji finansowej firmy. W ostatnich latach w sektorze bankowym nastąpił niewielki wzrost zainteresowania małymi i średnimi przedsiębiorstwami. Specjalnie dla przedsiębiorców z tego sektora wiele banków stworzyło produkty pakietowe obejmujące takie usługi, jak prowadzenie rachunku bankowego wraz z dopuszczalnym debetem, automatyczny dostęp do linii kredytowej, karty płatnicze i kredytowe oraz serwis telefoniczny, bankowość internetową, usługi leasingowe i factoringowe i wiele innych. Nadal są oferowane inne rodzaje kredytów - począwszy od kredytu inwestycyjnego poprzez kredyty obrotowe na rachunku bieżącym, kredyty obrotowe płatnicze, kredyty obrotowe w linii kredytowej odnawialnej, a skończywszy na klasycznych kredytach obrotowych[5].

2.3.2.        Leasing

Leasing wywodzi się od angielskiego czasownika to lease, które można tłumaczyć jako wydzierżawić lub wypożyczyć. Prze to pojęcie rozumie się możliwość uzyskania prawa do użytkowania określonej rzeczy. Firmy traktują leasing jako alternatywę zakupu określonego środka produkcji np.: maszyny, urządzenia, samochodu, komputera itp.[6].

Do 2000 roku umowa leasingu w polskim prawie była umową nie nazwaną, czyli nie uregulowaną przepisami prawa. Dopiero nowelizacja kodeksu cywilnego wprowadziła umowę leasingu[7]. Łączy ona w sobie elementy umów nazwanych, takich jak umowa: najmu, dzierżawy, sprzedaży[8].

Leasing można zdefiniować jako umowę, w której wydzierżawiający przekazuje dzierżawcy prawo do użytkowania określonego aktywu  w uzgodnionym okresie w zamian za ustalone płatności. Leasing może być również traktowany jako forma finansowania przedsięwzięć inwestycyjnych. Jego rozwój jest konsekwencją przeciwstawnych tendencji obserwowanych na rynku. Z jednej strony, presja postępu technologicznego wymusza na producentach ciągłą wymianę szybko starzejących się urządzeń produkcyjnych, co wiąże się ze znacznymi wydatkami inwestycyjnymi, z drugiej jednak, wytwórcy urządzeń napotykają trudności zbytu własnych wyrobów. Wynajmowanie wyprodukowanych urządzeń na zasadach ratalnych opłat w tej sytuacji jest pożyteczne dla obu stron[9].

Leasing stwarza potencjalnemu inwestorowi szczególną możliwość korzystania ze środka trwałego bez konieczności ponoszenia jednorazowego wydatku inwestycyjnego. Jest uważany jako sprzyjająca forma finansowania w przypadku[10]:

−     szybko rozwijającego się przedsiębiorstwa;

−     ograniczeń kredytowych.

Leasing może przyjmować różne formy.  Zależą one od poziomu rozwoju gospodarczego kraju, a także od systemu prawnego, na którym leasing został ukształtowany. Biorąc pod uwagę liczbę stron biorących udział w transakcji wydzierżawiania rzeczy wyróżnia się[11]:

−     leasing bezpośredni, np. producent zawiera umowę leasingu bezpośrednio z użytkownikiem;

−     leasing pośredni, w transakcji uczestniczą więcej niż dwie strony-między producentem a użytkownikiem występuje wyspecjalizowane przedsiębiorstwo leasingowe;

−     leasing operacyjny, zakłada się, że przedmiot leasingu może być użytkowany przez wielu leasingobiorców. W tym przypadku leasingodawca jest szczególnie zainteresowany  utrzymaniem w należytym stanie przedmiotu leasingu, dlatego najczęściej sprawuje daleko idący nadzór. Umowy dotyczące leasingu operacyjnego są zawierane na okresy krótsze niż czas eksploatacji urządzenia. Leasing operacyjny najczęściej przyjmuje formę leasingu bezpośredniego. W leasingu operacyjnym, leasingodawca nigdy nie przekazuje praw własności leasingobiorcy. W związku z tym ryzyko i korzyści wynikające z praw własności pozostają przy leasingodawcy. W konsekwencji jest on nadal właścicielem, czyli wykazuje przedmiot leasingu we własnym bilansie i amortyzuje go oraz otrzymuje wynagrodzenie w formie rat płatności leasingowych;

−     leasing finansowy, jest kojarzony z sytuacją, gdy leasingobiorca użytkuje przedmiot leasingu w czasie zbliżonym do okresu amortyzacji urządzenia, a umowa leasingu najczęściej zawiera klauzulę, według której leasingobiorca będzie miał prawo zakupu przedmiotu leasingu po wygaśnięciu tej umowy. W przypadku leasingu finansowego następuje przekazanie leasingobiorcy ryzyka i praw własności do dzierżawionego obiektu. Kiedy dochodzi do leasingu finansowego, leasingobiorca ujmuje w ewidencji przedmiot dzierżawy, amortyzuje go, przekazuje leasingodawcy umowne raty płatności leasingowych, a po zakończeniu okresu leasingu przejmuje na własność odpłatnie lub nieodpłatnie dzierżawiony obiekt. Leasingodawca z kolei wyksięgowuje z ewidencji własnego majątku przedmiot leasingu w momencie rozpoczęcia leasingu, otrzymuje wynagrodzenie za świadczona usługę w formie rat leasingowych oraz przekazuje prawo własności obiektu leasingu dzierżawcy po zakończeniu okresu leasingu.

Tabela 6 pokazuje różnice między leasingiem operacyjnym a finansowym.

Tabela 6. Podstawowe cechy leasingu operacyjnego i finansowego