Tłuszczowce i lipidy
Grupa związków organicznych nierozpuszczalnych w wodzie.
1. Tłuszczowce proste
a) Lipidy niehydrolizujące
n Kwasy tłuszczowe
n Lipidy izoprenowe – terpeny i pochodne
n Alkaloidy sterydowe
n Glikozydy sterydowe
n Sterydy
n Karotenoidy
n Połączenia terpenów z chinonami
b) Estry proste
n Woski
n Tłuszcze właściwe
n Ceramidy
n
2. Tłuszczowce złożone
a) Fosfolipidy
b) Glikolipidy
Monoterpeny
Występują w olejkach eterycznych, pełnią funkcję zapachową.
dezynfekuje, łagodzi, działa przeciwświądowo
działanie dezynfekujące, bakteriobójcze, przeciwzapalne, ściągające, obkurczające naczynia krwionośne
Inne: geraniol, linalol, nerol, pinen, limonen, cytral, terpinen
Półtoraterpeny (Seskwiterpeny)
Działanie dezodoryzujące i bakteriostatyczne
działanie przeciwzapalne, częsty składnik kosmetyków do skóry wrażliwej
Diterpeny
n Kwas abietynowy
n Kwas pimarowy
Triterpeny
działanie bakteriobójcze, grzybobójcze
w celach kosmetycznych pozyskiwany z ryb i roślin
częściej stosowany jest skwalan – stabilniejszy chemicznie, wykazuje działanie zmiękczające, hamuje przed TEWL oraz zwiększa przenikanie innych składników aktywnych
3. Witaminy z grupy D
n działanie przeciwzapalne, przeciwwirusowe, przeciwbakteryjne
n poprawa stanu skóry i włosa
n poprawa struktury kolagenu – zwiększenie sprężystości i elastyczności skóry
n działanie rozjaśniające
Sterydy
o Emolient
o Poprawa wchłaniania innych składników
o Kosmetyki dla skóry dojrzałej i odwodnionej, suchej
o Odżywki do włosów
Cholesterol + wazelina (parafina) + alkohole lanolinowe à euceryna (baza do kremów)
2. Hormony płciowe
Estrogeny stymulują rozwój tkanki skórnej, zmniejszają aktywność gruczołów łojowych, zwiększają grubość warstwy podstawnej naskórka
Źródło: wyciąg z łożyska (placenta), fitohormony
4. Prowitamina D3 (7-dehydroksycholesterol)
5. Niektóre azuleny
Tetraterpeny (Karotenowce)
z b-Karoten – zapewnia prawidłowy wzrost naskórka, reguluje proces złuszczania, przyspiesza gojenie, chroni przed UV
z Barwniki roślinne
Karoteny – pomarańczowe
Karotenoidy (ksantyny, ksantofile) – żółte, czerwone
ŹRÓDŁA: Nagietek lekarski, Marchew zwyczajna, Jarząb pospolity, Głóg, Dzika róża, czerwone glony
Politerpeny
z Kauczuk, Gutaperka - Substancje gumiaste – baza dla masek kosmetycznych.
Chinony
o działanie przeciwzapalne, łagodzące,
o barwnik
2. Juglon – brązowo – zielony pigment z liści i łupin orzecha włoskiego
Stosowany w samoopalaczach i do nietrwałego barwienia włosów
3. Henna – sproszkowane liście krzewu Lawsonia inermis
lawson – kolor miedziano – czerwony
w hennie kosmetycznej stosowany z dodatkiem reng – sproszkowane liście indygowca (kolor niebieski) lub solami Cu, Ag, Bi (kolor czarny)
4. Szikonina – czerwony barwnik
5. Ubichinon
6. Tokoferole (wit. E), Filochinony (wit. K)
7. Kwas kojowy
Źródła pozyskiwania terpenów
Olejki eteryczne – substancje otrzymywane z aromatycznych części roślin. Są to wonne i lotne mieszaniny węglowodorów, alkoholi, aldehydów i ketonów.
Balsamy – wydzieliny roślin (głównie drzew) będące naturalnymi roztworami żywic w olejkach eterycznych
Żywice – wydzieliny niektórych roślin, mieszaniny wieloskładnikowe (związki aromatyczne, kwasy, alkohole, estry, węglowodory)
o działanie przeciwzapalne, ściągające, antyseptyczne.
Najczęściej stosowana jest żywica sosnowa pozyskiwana z Sosny pospolitej.
Balsam peruwiański
Substancja otrzymywana z kory drzew amerykańskich, charakteryzują się zapachem waniliowym.
z działanie przeciwzapalne i dezynfekujące
z stosowany w kosmetykach do pielęgnacji ciała i rąk
z przemysł perfumeryjny
Zbyt duże stężenie balsamu może dawać uczulenia i podrażnienia naskórka.
Styraks
Żywica benzoesowa pozyskiwana z kory gałązek Styrakowca wschodniego.
z r-r alkoholowy stosowany w preparatach na pleśniawki jamy istnej - działanie przeciwzapalne.
z przemysł perfumeryjny – dostarcza składników zapachowych, np. kwas cynamonowy, wanilinę.
Mirra
Wonna żywica otrzymywana z balsamowca mirry (Commiphora abyssinica).
z działanie dezynfekujące,
z kosmetyki do pielęgnacji jamy ustnej,
z przemysł perfumeryjny – zapachy orientalne.
Kamfora
Pozyskiwana z tzw. drewna kamforowego, dostarcza olejku kamforowego oraz kamfory naturalnej.
z stymulacja mikrokrążenia,
z działanie ściągające, odwadniające, odkażające,
z działanie znieczulające i chłodzące,
z przemysł perfumeryjny – dostarcza składników zapachowych
z szerokie zastosowanie w kosmetyce.
Gumożywica Olibanum (kadzidło)
Otrzymywana z kadzidłowca Cartera.
z pozyskiwany głównie olejek eteryczny – zastosowanie w przemyśle perfumeryjnym – nuty egzotyczne i orientalne
Bursztyn
Skamieniała żywica drzew iglastych
z działanie uszczelniające naczynia,
z działanie zmiękczające, nawilżające.
Substancje zapachowe pochodzenia zwierzęcego
z Piżmo – pozyskiwana z gruczołów Piżmowca
z Cybet – wydzielana z gruczołów Kota abisyńskiego
z Kastoreum – wydzielina gruczołów bobrów syberyjskich i kanadyjskich.
Są to bardzo silne, intensywne zapachy, które nabierają przyjemnego zapachu po rozcieńczeniu. Oprócz nadawania zapachu, również skutecznie go utrwalają – fiksatory.
Syntetyczne odpowiedniki: ambreina, muskon, egzalton, Ladanum, olibanum
WOSKI
Mieszanina węglowodorów, które w temperaturze pokojowej są ciałami stałymi.
1. Woski naturalne (pochodzenia roślinnego lub zwierzęcego)
2. Woski mikrokrystaliczne (kopalne)
3. Woski syntetyczne
Woski pochodzenia zwierzęcego:
Wosk pszczeli
Olbrot
Lanolina
...
anialombarska